ច

សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ

និបាតប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអត្ថគឺសមុច្ចយ ប្រែថា ផង, មួយ ឧ. ចីវរំ បិណ្ឌបាតញ្ច បច្ចយំ សយនាសនំ អទាសិ ឧជុភូតេសុ វិប្បសន្នេន ចេតសា "បុគ្គលមានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ បានឲ្យហើយ នូវបច្ច័យគឺចីវរផង បិណ្ឌបាតផង ទីដេកទីអង្គុយផងដល់បុគ្គលដែលស្លូតត្រង់ទាំងឡាយ", សមាហារ ប្រែថា ផង, និង ជាឯកវចន ឧ. ចក្ខុ ច សោតញ្ច ចក្ខុសោតំ "ភ្នែកផង ត្រចៀកផង ឈ្មោះថាភ្នែកនិងត្រចៀក", អន្វាចយ ប្រែថា ផង តែប្រធាន ១ កិរិយាសព្ទ ផ្សេងគ្នា ឧ. សីលំ រក្ខ ទានញ្ច ទេហិ "អ្នកចូលរក្សានូវសីលផង ចូរឲ្យនូវទានផង", ឥតរិតរយោគ ប្រែថា ក៏, ផង, និង, តែកិរិយាសព្ទ ដូចគា្ន ឧ. សមណោ ច តិដ្ឋតិ ព្រាហ្មណោ ច តិដ្ឋតិ សមណព្រាហ្មណា តិដ្ឋន្តិ "សមណក៏ស្ថិតនៅព្រាហ្មណ៍ ក៏ស្ថិតនៅ សមណនិងព្រាហ្មណ៍តែងស្ថិតនៅ", បទបូរណ បំពេញបទ មិនបាច់ប្រែ ឬ បើត្រូវការប្រែក៏បាន តែប្រែដូច ខោ ឧ. កិញ្ច ភិក្ខុវេ រូបំ វទេថ អនិច្ចំ វា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយពោលនូវរូបដូចម្ដេច ជារូបទៀង ឬ មិនទៀង?", អវធារណ ប្រែថា មែនពិត ឧ. ឃតេ ច ឧទាហរណ៍នេះជាមេសូត្រនាម សេចក្ដីថា បើសព្ទជា អាការន្ត ឥត្ថីលិង្គ ដូចកញ្ញាជាដើម ជាអាលបន ស្រៈ អា នោះឈ្មោះ ឃ ចុះ សិ វិភត្តិ ខាងចុង សិ នោះ ឈ្មោះ គ ត្រូវផ្លាស់ គ នោះជា ឯ លុប ស្រៈ អា ខាងដើម ផ្សំនិងស្រៈ ឯ ខាងចុង សម្រេចរូបជា កញ្ញេ ប្រែថា ម្នាលនាងកញ្ញា ឃតេ ច ចសព្ទនេះជា អវធារណ ប្រែថា មែនពិត គឺពិតទៀងទាត់ទាំងអស់គ្មានវិធីខុសពីនេះ, មួយទៀត ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអត្ថគឺ ព្យតិរេក សេចក្ដីពិសេសប្លែកអំពីសេចក្ដីដើម ប្រែថា ចំណែកឯ, ចំណែកខាង ដូចគ្នានិងបនសព្ទ ឧ. យោ ច ពុទ្ធញ្ច ធមញ្ច សង្ឃញ្ច សរណំ គតោ ។ បេ ។ សព្វទុក្ខា បមុច្ចតិ ។ សេចក្ដីខាងដើមថា ជនឯណាយកភ្នំដើមឈើ និងព្រៃជាទីពឹងជននោះមិនរួចចាកទុក្ខឡើយ ដល់មកគាថាខាងចុងត្រង់ យោ ច នេះថា ចំណែកខាងជនឯណាដែលដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌និង ព្រះសង្ឃជាទីពឹងហើយ ។ បេ ។ ជននោះរមែងរួចចាកទុកទាំងពួង, វិកប្ប ប្រែថា ខ្លះ ឧ. ទោធស្ស ច ពាក្យនេះជាមេសូត្រមួយក្នុងគម្ពីរសន្ធិ សេចក្ដីថា បើមាន ស្រៈ នៅខាងចុង ត្រូវផ្លាស់ ធអក្ខរ ជា ទអក្ខរ បានខ្លះ ដូចឧទាហរណ៍ថា ឯកមិធាហំ ភិក្ខវេ សមយំ ត្រូវផ្លាស់ជា ឯកមិទាហំ ភិក្ខវេ សមយំ, ខ្លះក៏មិនបាច់ផ្លាស់ ត្រូវនៅជា ធ អក្ខរ ដដែល ដូចឧទាហរណ៍ថា ឥធេវ មរណំ ភវិស្សតិ, វាក្យារម្ភ ខាងដើមនៃពាក្យ ឬ ថាពាក្យខាងដើម ប្រែថា ក៏, ក៏ឯ ឧ. បឋមសង្គីតិ នាម ចេសា "ក៏ឯ សង្គាយនានេះ ឈ្មោះថាបឋមសង្គាយនា", អនុកឌ្ឍន ទាញតាមសេចក្ដីខាងដើម ប្រែថា ដែរ, ក៏ដែរ ឧ. បុព្វោ ច, សយេ ច បុព្វោ ច នេះជាមេសូត្រមួយក្នុងសន្ធិកប្បអែបសេចក្ដីនិងសូត្រដើមៗ ថា ទីឃំ នាកាល ស្រៈ ខាងដើមលោកលុបបង់ ហើយ ទីឃៈស្រៈ ខាងចុងខ្លះ ឧ. សទ្ធីធ វិត្តំ បុរិសស្ស សេដ្ឋំ ដល់ បុព្វោ ច នេះសេចក្ដីថា បើលុបស្រៈខាងចុងហើយ ស្រៈខាងដើមក៏ត្រូវទីឃៈបានខ្លះដែរ ឧ. កឹសូធ វិត្តំ បុរិសស្ស សេដ្ឋំ សយេ ច ក៏ដូចគ្នានិង បុព្វោ ច ដែរ, ជាមេសូត្រ ១ ក្នុងសន្ធិកប្បដែរ, អែបតាមសូត្រខាងដើមដែរ, សូត្រខាងដើមគឺ ឯហេញំ សេចក្ដីថាបើមាន ឯ អក្ខរ និង ហ អក្ខរ ខាងចុង ត្រូវផ្លាស់ និគ្គហិត ជា ញ បានខ្លះ ឧ. តំ ឯវ ឯត្ថ បតិបុច្ឆិស្សាមិ ផ្លាស់ និគ្គហិត ជា ញ ទៅសម្រេចរូបជា តញ្ញេវេត្ថ បតិបុច្ឆិស្សាមិ ឯវំ ហិ វោ ភិក្ខវេ សិក្ខិតព្វំ សម្រេចរូបជា ឯវញ្ហិ វោ ភិក្ខវេ សិក្ខិតព្វំ, ដល់មកសូត្រ សយេ ច នេះសេចក្ដីថាបើមាន យ អក្ខរ នៅខាងចុង ត្រូវផ្លាស់ និគ្គហិត ព្រមទាំង យ អក្ខរ ជា ញ បានខ្លះដែរ ឧ. សំយោគោ សម្រេចរូបជាសញ្ញោគោ ។