ទក្ខិណេយ្យ
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
អ្នកគួរនូវទក្ខិណាទាន, អ្នកគួរ (ដើម្បីទទួល) នូវវត្ថុមានបាយជាដើមគឺបុគ្គលគប្បីឲ្យ (ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល); វិ. ទាតព្វាតិ>ទក្ខិណា, តំ អរហតីតិ>ទក្ខិណេយ្យោ (ទក្ខិណា<ទា+ក្ខិណ+អា-ឥ.) អ្នកគួរនូវទានគឺបុគ្គលគប្បីជឿនូវផលនៃកម្មហើយឲ្យ, មួយទៀតអ្នកគួរនូវធម្មជាតិជាហេតុចម្រើនដោយសម្បត្តិតាមបំណង (នៃសត្វ); វិ. កម្មផលំ សទ្ទហិត្វា ទាតព្វទានំ>ទក្ខិណា, ទក្ខន្តិ វឌ្ឍន្តិ សត្តា ឯតាយ យថាធិប្បេតាហិ សម្បត្តីហីតិ វា>ទក្ខិណា, តំ អរហតីតិ>ទក្ខិណេយ្យោ (ទក្ខ៑+ឥណ+អា-ឥ.) ។ -បុគ្គល បុំ. បុគ្គលអ្នកគួរនូវទក្ខិណាទាន, បុគ្គលជាទក្ខិណេយ្យៈ... ។ -សម្បទា ឥ. កិ.ដល់ព្រមដោយទក្ខិណេយ្យបុគ្គល, សម្បទាគឺទក្ខិណេយ្យបុគ្គល ។
បទានុក្រមធម្មបទ
អ្នកគួរនូវទក្ខិណទាន, អ្នកគួរ (ដើម្បីទទួល) នូវវត្ថុមានបាយជាដើមគឺបុគ្គលគប្បីឲ្យ (ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល); វិ. ទាតព្វាតិ>ទក្ខិណា; តំ អរហតីតិ>ទក្ខិណេយ្យោ ។ (ទក្ខិណ<ទា+ក្ខិណ+អា.ឥ.) អ្នកគួរនូវទានគឺបុគ្គលគប្បីជឿនូវផលនៃកម្មហើយឱ្យ; មួយទៀតអ្នកគួរនូវធម្មជាតិជាហេតុចំរើនដោយសម្បត្តិតាមបំណង (នៃសត្វ); វិ. កម្មផលំ សទ្ទហិត្វា ទាតព្វទានំ>ទក្ខិណា; ទក្ខន្តិ វឌ្ឍន្តិ សត្តា ឯតាយ យថាធិប្បេតាហិ សម្បត្តីហីតិ វា>ទក្ខិណា; តំ អរហតីតិ>ទក្ខិណេយ្យោ ។
ចូឡធាតុបច្ចយជោតិកា
ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហិតុំ អរហតីតិ ទក្ខិណេយ្យោ, ទក្ខិណំ អស្ស អរហតីតិ វា ទក្ខិណេយ្យោ, ទក្ខិណាយារហេតិ មោគ្គល្លានសុត្តេន ណេ្យយោ, សទ្ទនីតិយម្បន អរហត្ថេ ឦយេយ្យាតិ សុត្តេន ឯយ្យប្បច្ចយោ. ទក្ខិណាយ វា ហិតោ យស្មា នំ មហប្ផលករណតាយ វិសោធេតីតិ ទក្ខិណេយ្យោ, ហិតេ រេយ្យណ្ឥតិ សុត្តេន រេយ្យណ្បច្ចយោ.