បច្ច័យអព្យយ

សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ

មានវិធីប្រើដូច្នេះតូន, ត្វាន, ត្វាចុះក្នុងធាតុដូចករ៑ធាតុសម្រេចរូបជាកាតូន, កត្វាន, កត្វាជាកិរិយាប្រើផ្សេងគ្នាដូច្នេះគឺ បុព្វកាលកិរិយា ឧ. ធម្មំសុត្វាគាមំបច្ចាគច្ឆតិស្ដាប់ហើយនូវធម៌ទើបត្រឡប់មកកាន់ស្រុកវិញ, បរិយោសានកាលកិរិយា ឧ. យេនភគវាតេនុបសង្កមិឧបសង្កមិត្វានិ សីទិព្រះដ៏មានព្រះភាគ (ទ្រង់គង់នៅ) ក្នុងចំណែកនៃទិសឯណាចូលទៅជិតហើយក្នុងចំណែកនៃទិសនោះលុះចូលទៅជិតហើយអង្គុយនៅហើយ, សមានកាលកិរិយា ឧ. ឆត្តំគហេត្វាគច្ឆតិកាន់ឆត្រដើរទៅ, អបរកាលកិរិយា ឧ. ធម្មាសនេនិសីទិចិត្តវីជនឹគហេត្វាអង្គុយនៅហើយលើធម្មាសនកាន់យកនូវផ្លិតដ៏វិចិត្រ,-វិសេសន ឧ. ឋបេត្វាទ្វេអគ្គសាវកេអវសេសាអរហត្តំ បាបុណឹសុភិក្ខុទាំងឡាយដ៏វិសេសលើកលែងតែព្រះអគ្គសាវកទាំងពីរចេញដល់ហើយនូវព្រះអរហត្ត, កិរិយាវិសេសន ឧ. តីណិរតនានិឋ បេត្វាអញ្ញំមេបដិសរណំនត្ថិទីរឭកដទៃរបស់ខ្ញុំមិនមានឡើយលើកលែងតែព្រះរតនទាំងបីចេញ, ហេតុ ឧ. សីហំទិស្វាភយំឧប្បជ្ជតិភ័យកើតឡើងព្រោះឃើញរាជសីហ៍ ។ មានការសង្កេតឲ្យដឹងដូច្នេះបុព្វកាលប្រែថាហើយ, បរិយោសានកាលប្រែថាលុះហើយ, សមានកាលមិនប្រែថាហើយ, អបរកាលក៏មិនប្រែថាហើយដែរតែប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាត, នាមវិសេសនៈចូលនឹងបទប្រធាន, កិរិយាវិសេសនៈចូលនឹងកិរិយា, ហេតុប្រែថាហេតុ ឬ ព្រោះតែប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាត ។ តវេ, តុំចុះក្នុងធាតុសម្រេចរូបដូចកាតវេ, កាតុំប្រែថាកិរិយាធ្វើដើម្បីធ្វើជាដើម, មួយទៀតតុំបច្ច័យប្រើជាទុតិយាវិភត្តិ ឧ. អនុជានាមិភិក្ខុវេតិចីវរំអធិដ្ឋាតុំនវិកប្បេតុំម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយតថា គតអនុញ្ញាត នូវកិរិយាអធិដ្ឋាននូវត្រៃចីវរមិនអនុញ្ញាតនូវកិរិយាវិកប្បនូវត្រៃចីវរឡើយពាក្យអនុញ្ញាតទាំងប៉ុន្មានបើជាកិរិយាសព្ទប្រើតុំបច្ច័យដូចបានពោលមកនេះបើជានាមសព្ទប្រើទុតិយាវិភត្តិតែម្ដង ឧ. អនុជានាមិភិក្ខុវេគិលានស្សយានំ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយតថាគតអនុញ្ញាតនូវយានដល់ភិក្ខុមានជម្ងឺ, ប្រើជាសត្តមីវិភត្តិ ឧ. សោកិរថេរោធម្មកថំកថេតុំឆេកោបានលឺថាព្រះថេរៈអង្គនោះឆ្លាសក្នុងការសំដែងនូវធម្មកថា, តេនខោបនសមយេនអាយស្មាឧបនន្ទោសក្យ បុត្តោបដ្ឋោហោតិធម្មឹកថំកាតុំក៏សម័យនោះឯងព្រះឧបនន្ទសក្យបុត្រដ៏មានអាយុជាអ្នកឆ្លៀវឆ្លាសក្នុងកិរិយាធ្វើនូវធម្មីកថា តេន ខោ បន សមយេន អម្ពបាលកាភិក្ខូនំ អម្ពផលំ ទេន្តិ ។ ភិក្ខូគោបេតុំឥមេឥស្សរានយិមេទាតុន្តិកុក្កុច្ចាយន្តានបដិគ្គណ្ហន្តិ ។ ក៏សម័យនោះឯងពួកអ្នករក្សាដើមស្វាយប្រគេនផ្លែស្វាយដល់ពួកភិក្ខុ ។ ពួកភិក្ខុក៏រង្កៀសមិនទទួលដោយគិតថាពួកជននេះជាធំក្នុងការរក្សាពួកជននេះមិនមែនជាធំក្នុងការឲ្យឡើយ ។ តេនខោបនសមយេន ភិក្ខូឧបោសថគ្គេបិសន្និសជ្ជម្បិហរិតុំកុក្កុច្ចាយន្តាធមាយំនិសីទន្តិ ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯងពួកភិក្ខុរង្កៀសក្នុងការនាំទៅសូម្បីនូវអាសនៈសម្រាប់អង្គុយ សូម្បីក្នុងរោងឧបោសថក៏នាំគ្នាអងង្គុយផ្ទាល់លើផែនដី ។ ធា, សោ, ថាចុះក្នុងនាមសម្រេចរូបដូចសព្វធា, សព្វសោ, សព្វថាដោយបការទាំងពួង ។ តុំចុះក្នុងបញ្ចមី ឧ. នអញ្ញោកោបិបច្ចយោហោតិអនូបខជ្ជសេយ្យំកប្បេ តុំបច្ច័យនីមួយដទៃអំពីការច្រៀតបៀតហើយសម្រេចនូវការដេកគ្មាន ។ តោចុះក្នុងនាមសម្រេចរូបដូចសីសតោ, ឯកតោជាបញ្ចមីវិភត្តិប្រែថាអំពី, ជា តតិយាវិភត្តិប្រែថាដោយ, ជាសត្តមីវិភត្តិប្រែថាក្នុង ។ ថ... កត្ថក្នុង – ណា, ក្នុង – ដូចម្ដេច, ត្រ... យត្រក្នុង-ឯណា, ហិញ្ចនំ... កុហិញ្ចនំហឹ... កុហឹហំ... កុហំក្នុង-ដូចម្ដេច, ធិ... សព្វធិក្នុង-ទាំងពួង, ហ... ឥហក្នុង-នេះ, ហិ... យហិក្នុង-ឯណា, ធ... ឥធក្នុង-នេះ, ធុនា... អធុនា, រហិ... ឯតវហិទានិ... ឥទានិក្នុងកាលឥឡូវនេះ, វ... ក្វក្នុង-ដូចម្ដេច, ទាចនំ... កុទាចនំទា... កទាក្នុងកាលដូចម្ដេច, ក្នុងកាលណា, ជ្ជ... អជ្ជជ្ជុ... អជ្ជុក្នុងថ្ងៃនេះ, ថំ... កថំដោយបការៈដូចម្ដេច, ថត្តា... អញ្ញថត្តាដោយបការដទៃ, ជ្ឈ... ឯកជ្ឈំក្នុងទីជាមួយគ្នា ។