មគ្គ៑

សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ

គវេសនេ មគ្គេតិ មគ្គយតិ មគ្គនំ មគ្គេន្តោ មគ្គេតព្វំ "ដើររក, ស្វះស្វែងរក, រុករក" ចុ. ។ មគ្គោ បុំ. "មគ្គ, ផ្លូវ" មានន័យ៤យ៉ាង៖ ១/ បកតិមគ្គោ "ផ្លូវប្រក្រតី, ផ្លូវធម្មតា" ដែលបុគ្គលវង្វែងផ្លូវគប្បីដើររក វិ. មគ្គមុឡ្ហេហិ មគ្គេតញ្វេតិ មគ្គោ ។ សព្ទជាវេវចនៈគឺ មគ្គោ បន្ថោ បថោ បជ្ជោ អញ្ជសំ វដុមំ អយនំ អទ្ធានំ អទ្ធា បទវិវត្តនី បទ្ធតិ ។ ២/ បដិបទាមគ្គោ "ផ្លូវគឺបដិបទា" បានដល់អរិយមគ្គ ឬ អដ្ឋង្គិកមគ្គគឺ បុគ្គលត្រូវការព្រះនិព្វានគប្បីស្វែងរក ។ ល ។ សព្ទជាវេវចនៈនៃ មគ្គ នេះគឺ មគ្គោ បជ្ជោ បថោ បន្ថោ វដុមំ អយនំ អញ្ជសំ នាវា ឧត្តរំ សេតុ កុល្លោ ភិសិ សង្កមោ អទ្ធានំ បភវោ ។ អា. ធម្មនាវំ សមារុយ្ហ សន្តារេស្សំ សទេវកំ "ខ្ញុំនឹងឡើងជិះនាវាគឺធម៌ (អរិយមគ្គ) ហើយញ៉ាំងលោកព្រមទាំងទេវលោកឲ្យឆ្លងផុតទៅ" ។ ធម្មសេតុំ ទឡ្ហំ កត្វា និព្វុតោ សោ នរាសភោ "ព្រះនរាសភៈទ្រង់ ស្ថាបនាស្ពានគឺធម៌ (អរិយមគ្គ) ទុករួចហើយទើបទ្រង់បរិនិព្វានទៅ" ។ ល ។ ៣/ ឧបាយោ "ហេតុការណ៍ ឬ វិធានការសម្រាប់ផ្ចាញ់សត្រូវ, ជំនះឧបសគ្គ ឧបាយដែលអ្នកត្រូវការឲ្យកិច្ចការ ឬ ប្រយោជន៍របស់ខ្លួនបានសម្រេចលទ្ធផលល្អគប្បីរិះគិត ឬ ស្វែងរក" វិ. តំ តំ កិច្ចំ ហិតំ វា និច្ឆាទេតុកាមេហិ មគ្គីយតិ គវេសីយតីតិ មគ្គោ ឧបាយោ ។ អា. អភិធម្មកថាមគ្គំ ទេវានំ សម្បវត្តយិ "ទ្រង់ញ៉ាំងឧបាយ សម្រាប់ពោលព្រះអភិធម្ម ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដល់ទេវតាទាំងឡាយ" ។ ៤/ ខ ឬ សេចក្ដីប្រព័ន្ធ គឺ តម្រាសៀវភៅ ឬ សេចក្ដីដែលលោកនិពន្ធតែងឡើង បាលីថា បពន្ធោ វា មគ្គោតិ វុច្ចតិ ។ សោ ហិ ទីឃត្តា មគ្គោ វិយាតិ មគ្គោ "សេចក្ដីប្រព័ន្ធលោកហៅថាមគ្គ (ផ្លូវ) ព្រោះសេចក្ដីប្រព័ន្ធនោះវែងដូចជា ផ្លូវដើរ" ។ អា. មហាវិហារវាសីនំ វាចនមគ្គនិស្សិតំ "អាស្រ័យនូវការបង្រៀននិងសេចក្ដីប្រព័ន្ធរបស់ព្រះ ថេរៈ ទ. អ្នកនៅក្នុងមហាវិហារ"-ស. ។