រតន
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
វត្ថុជាទីត្រេកអរនៃជន (កែវ ដូច មណិ, វសុ), មួយហត្ថ (ដូច កុក្កុ); វិ. រមន្តិ ឯត្ថាតិ>រតនំ ។ (<រតិ+តន+ណ, លុបតិ) ធម្មជាតិផ្សាយនូវសេចក្ដីត្រេកអរ; វិ. រតឹ តនោតីតិ>រតនំ ។<តិ+ជន+ណ = ធម្មជាតិញ៉ាំងសេចក្ដីត្រេកអរឱ្យកើត; វិ. រតឹ ជនេតីតិ>រតនំ ។ -អគ្ឃិយកាញ្ចនគ្ឃិយសទិស គុ. ប្រាកដស្មើដោយគ្រឿងបូជាជាវិការៈនៃកែវនិងគ្រឿងបូជាជាវិការៈនៃមាស ។ អគ្ឃិយ<អគ្ឃ+ណ្យ ឬ ឥយប្បច្ច័យ = ប្រែថាបូជា, តម្លៃ; វិ. អគ្ឃនំ បូជនំ>អគ្ឃិយំ ។ -មកុល នបុំ. ហត្ថក្រពុំ, មួយគក់ ។ -មណ្ឌប បុំ. មណ្ឌប (បារាំ) ជាវិការៈនៃកែវ ។ -រាសិ បុំ. គំនរនៃកែវ ។ -វស្ស នបុំ. ភ្លៀងគឺកែវ ។ -វិមាន នបុំ. វិមានជាវិការៈនៃកែវ, វិមានគឺបុញ្ញកម្មធ្វើហើយដោយកែវ ។ គុ. ប្រសើរ (ដូច សេដ្ឋ) ។
បទានុក្រមធម្មបទ
វត្ថុជាទីត្រេកអរនៃជន (កែវ); វិ. រមន្តិ ឯត្ថាតិ>រតនំ ។ (<រតិ+តន+ណ, លុបតិ) ធម្មជាតិផ្សាយនូវសេចក្តីត្រេកអរ; វិ. រតឹ តនោតីតិ>រតនំ ។ <តិ+ជន+ណ=ធម្មជាតិញ៉ាំងសេចក្តីត្រេកអរឱ្យកើត; វិ. រតឹ ជនេតីតិ>រតនំ ។
ចូឡធាតុបច្ចយជោតិកា
រមន្តិ ឯត្ថាតិ រតនំ មណិអាទិ ហត្ថមត្តញ្ច, រមុ កីឡាយំ, រមា តនក្ឥតិ មោគ្គល្លានសុត្តេន តនក៑, មលោបោ. រតិំ តនោតីតិ រតនំ, រតិសទ្ទូបបទ - តនុ វិត្ថារេ, ណោ, តិលោបោ. រតិំ ជនេតីតិ រតនំ, រតិបុព្វ - ជន ជននេ, អ, ឥស្សត្តំ, ជលោបោ. រមិតព្វំ រមន្តិ ឯត្ថាតិ វា រំ, រមុ កីឡាយំ, (ក្វិ). អត្តានំ ភជន្តេ ឧបសេវន្តេ ទុគ្គតិតោ សំសារមហណ្ណវតោ វា តារេតីតិ តំ, តរ តរណេ, អត្តានំ អនុស្សរន្តេ សុគតិនិព្វានានិ នេតីតិ នំ, និ បាបុណនេ. រញ្ច តញ្ច នញ្ច រតនន្តិ និរុត្តិសារមញ្ជូសាយំ វុត្តំ, មណិសារមញ្ជូសាដីកាយំ បន និព្វានំ វុត្តំ [សប្បុរិសានំ ចិត្តានំ] រតិំ អភរតិំ បេមំ ជនេតីតិ រតនំ, រតជនន្តិ វត្តព្វេ និរុត្តិនយេន ឥការស្ស អការំ ជការលោបញ្ច កត្វា ឯវំ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្វំ. អថ វា ឥតិបិ សោ ភគវាតិអាទិនា ពុទ្ធាទិគុណេ អនុស្សរន្តេ រតិំ បីតិបាមោជ្ជំ ជនេតីតិ រតនំ. រតិំ តនោតិ វិត្ថារេតីតិ វា រតនំ និរុត្តិនយេន. អថ វា រមិតព្វំ, រមន្តិ វា ឯត្ថាតិ រំ, ទុគ្គតិំ តរន្តិ អតិក្កមន្តិ ឯតេន សរណំ គតាតិ តំ, សំសារណ្ណវំ វា តរន្តិ ឧត្តរន្តិ ឯតេន សរណគេមេន សមង្គិនោតិ តំ, សរណំ គតេ សុគតិនិព្វានានិ នេតីតិ នំ, រញ្ច តញ្ច តំ នញ្ចាតិ រតនំ. ចិត្តិំកតំ មហគ្ឃញ្ច, អតុលំ ទុល្លភទស្សនំ អនោមសត្តបរិភោគំ, រតនំ តេន វុច្ចតីតិ វចនតោ ចិត្តីកតាទិអត្ថេនាបិ រតនំ. តត្ថ យស្មា ចិត្តីកតញ្ច អចិត្តម្បិ ចិត្តំ វិយ កតញ្ច, តេន តស្មា រតនំ នាមាតិអាទិនា អត្ថយោជនា កាតព្វា, ពុទ្ធធម្មសំឃានមេតំ អធិវចនន្តិ. រត្នន្តិបិ បាឋោ, តេសុ វុទ្ធីតិអាទិនា អការស្ស លោបោ.