ហន៑
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ហន្តិ ហនតិ បដិហន្តិ បដិហនតិ ឧបហនតិ (ឯក.), ហនន្តិ បដិហនន្តិ ឧបហនន្តិ (ពហុ) កម្ម. ហញ្ញតិ បដិហញ្ញតិ ហតោ បដិហតោ ហន្តា ហនិត្វា ហន្តុំ ហនិតុំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, ដំ, គោះ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ អា. រាជានោ ចោរំ គហេត្វា ហនេយ្យំ វាពន្ធេយ្យំ វា "ព្រះរាជាទ. ចាប់ចោរបានហើយទ្រង់គប្បីសម្លាប់ ក៏មានគប្បីចង (ដាក់គុក) ក៏មាន ។ ហន្តិ ហត្ថេហិ បាទេហិ "ប្រហារដោយដៃទ. ដោយជើងទ. គឺថាដាល់ផងទាត់ធាក់ផង" ។ សីតំ ឧណ្ណំ បដិហន្តិ "រមែងកំចាត់បង់នូវត្រជាក់ក្ដៅ" ។ តតោ វាតាតបេ ឃោរេ សញ្ជាតេ បដិហញ្ញតិ "បន្ទាប់ពីនោះទៅ ខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលកើតឡើងហើយ (ព្រះវិហារ) រមែងកំចាត់បង់បាន" ។ វាតាតបេ ជាសត្តមីវិភត្តិចុះក្នុងអត្ថន័យ បឋមាវិភត្តិ ដូចប្រយោគថា "វនប្បគុម្ពេ"-ស. ។ "វាតាតបេ" ក្នុងវិហារទានគាថាលោកកែថា វាតាតបោ ឃោរោ សញ្ជាតោ ។ ឯប្រយោគ វនប្បគុម្ពេ យថា ផុស្សិតគ្គេ គិម្ហានមាសេ បឋមស្មឹ គិម្ហេ អដ្ឋកថាខុទ្ទកបាឋទ. ២១០ (អក្សរសៀម) លោកកែទៅជា បឋមាវិភត្តិដែរ ។ ឧបាហន ត្រៃលិង្គ "គ្រឿងនាំទៅ (ហន៑ =គតិយំ); វិ. តំ តំ ឋានំ ឧបហនន្តិ ឧបគច្ឆន្តីតិ, តតោ ច អាហនន្តិ អាគច្ឆន្តិ ឯតេនាតិ ឧបាហនំ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ វធតិ វធេតិ វធកោ វធិត្វា វធោ វជ្ឈេត្វា វជ្ឈំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្ទទៅ" ភូ. ។ រូបវធនេះគឺផ្លាស់ ហន ជា វធ-ស. ។ អា. បាណំ វធតិ "សម្លាប់សត្វ" ។ បាណវធោ "សម្លាប់សត្វ" ។ វធូ ឥ. មានន័យ២យ៉ាង៖ ១/ ស្រីក្រមុំ, នាងកញ្ញាទាក់ទាញសត្វទុកក្នុងខ្លួនដោយបញ្ចកាមគុណ វិ. បញ្ចហិ កាមគុណេហិ អត្តនិ សត្តេ ពន្ធតីតិ វធូ (ពន្ធ>វធ+ឧ) ឬ មានដំណើរ អាស្រ័យក្រចកល្អជាធម្មតា ដោយអំណាចកិលេស; វិ. កិលេសវសេន សុនខម្យិ ឧបាទាយ គមនសីលាតិ វធូ (ហន>វធ+ឩ សូចិ) ។ ២/ កូនប្រសាស្រី, ស្រីមានគូរស្រករ, ស្រីមានប្ដី វិ. វធូតិ សុណិសា សា បន អយន្នោ បុត្តស្ស ភរិយាតិ សស្សុសសុរេហិ អធិគន្ដព្វា ជានិតព្វាតិ វធូតិ វុច្ចតិ "កូនប្រសាឈ្មោះថា វធូ កូនប្រសានោះដែលងៅថា វធូ ព្រោះមា្ដយក្មេកឳពុកក្មេកគប្បីដឹងច្បាស់លាស់ ថានាងនេះជាប្រពន្ធនៃកូនប្រុសរបស់យើង" (សូចិ) ។ សព្ទជាវេវចនៈគឺ សុណ្ហា សុណិសា វធូ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ឃាតេតិ អាឃាតោ ឧបឃាតោ ឃាតកោ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ បដិឃោ បុំ. "សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់, ការតូចចិត្ត, សេចក្ដីក្រោធ, កំហឹង, សេចក្ដីខ្ទាំងខ្ទប់ចិត្ត" (បដិ+ហន៑>ឃ+អ) ។ សង្ឃោ បុំ. "ព្រះសង្ឃ, ពួកភិក្ខុ, ពួក, ក្រុម, ប្រជុំ" ទៅព្រមគ្នា, សម្លាប់កិលេស; វិ. សមគ្គំ កម្មំ សមុបគច្ឆតីតិ សង្ឃោ ។ សុដ្ឋុ វា កិលេសេ ហន្តិ តេន តេន មគ្គាលិនា មារេតីតិ សង្ឃោ (សំ+ហន៑>ឃ+អ) ។ វ្យគ្ឃោ ឬ ព្យគ្ឃោ បុំ. "ខ្លា, ខ្លាធំ" សម្លាប់សត្វផ្សេងៗ វិ. វិវិធេ សត្តេ អាហនតីតិ វ្យគ្ឃោ ព្យគ្ឃោ (វិ+អា+ហន៑>ឃ+ណ)-ស. ។ សកុណគ្បី បុំ. "ខ្លែង, ប្រមង់, ស្ទាំង" =សេនោ វិ. ទុព្វលេ សកុណេ ហន្តីតិ សកុណគ្បី (សកុណ+ហន៑>ឃ+ណី) ។ សង្ឃាតោ បុំ. "ការសម្លាប់, ប្រហារ, បៀតបៀន, រួបរួម, ជាប់ត" ។ ហនុ ឥ. "ចង្កា, ថ្គាម" (ហន៑+ឧ) ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាយំ ហញ្ញតិ បដិហញ្ញតិ "បៀតបៀន, ខ្ទាំងខ្ទប់, ប៉ះទង្គិច, សម្លាប់, ប្រហារ" ទិ. ។ នេះជាកត្តុ. អា. សទ្ទោ សោតម្ហិ ហញ្ញតិ "សំឡេងប៉ះត្រចៀក"-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
អបនយនេ ហនោតិ ហនុតេ "លើកចេញ, ដកចេញ, មិនពោលដស់, លើកលែង, លើក, ហូត" ត. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ហន្តិ ហនតិ បដិហន្តិ បដិហនតិ ឧបហនតិ (ឯក.), ហនន្តិ បដិហនន្តិ ឧបហនន្តិ (ពហុ) កម្ម. ហញ្ញតិ បដិហញ្ញតិ ហតោ បដិហតោ ហន្តា ហនិត្វា ហន្តុំ ហនិតុំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, ដំ, គោះ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ អា. រាជានោ ចោរំ គហេត្វា ហនេយ្យំ វាពន្ធេយ្យំ វា "ព្រះរាជាទ. ចាប់ចោរបានហើយទ្រង់គប្បីសម្លាប់ ក៏មានគប្បីចង (ដាក់គុក) ក៏មាន ។ ហន្តិ ហត្ថេហិ បាទេហិ "ប្រហារដោយដៃទ. ដោយជើងទ. គឺថាដាល់ផងទាត់ធាក់ផង" ។ សីតំ ឧណ្ណំ បដិហន្តិ "រមែងកំចាត់បង់នូវត្រជាក់ក្ដៅ" ។ តតោ វាតាតបេ ឃោរេ សញ្ជាតេ បដិហញ្ញតិ "បន្ទាប់ពីនោះទៅ ខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលកើតឡើងហើយ (ព្រះវិហារ) រមែងកំចាត់បង់បាន" ។ វាតាតបេ ជាសត្តមីវិភត្តិចុះក្នុងអត្ថន័យ បឋមាវិភត្តិ ដូចប្រយោគថា "វនប្បគុម្ពេ"-ស. ។ "វាតាតបេ" ក្នុងវិហារទានគាថាលោកកែថា វាតាតបោ ឃោរោ សញ្ជាតោ ។ ឯប្រយោគ វនប្បគុម្ពេ យថា ផុស្សិតគ្គេ គិម្ហានមាសេ បឋមស្មឹ គិម្ហេ អដ្ឋកថាខុទ្ទកបាឋទ. ២១០ (អក្សរសៀម) លោកកែទៅជា បឋមាវិភត្តិដែរ ។ ឧបាហន ត្រៃលិង្គ "គ្រឿងនាំទៅ (ហន៑ =គតិយំ); វិ. តំ តំ ឋានំ ឧបហនន្តិ ឧបគច្ឆន្តីតិ, តតោ ច អាហនន្តិ អាគច្ឆន្តិ ឯតេនាតិ ឧបាហនំ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ វធតិ វធេតិ វធកោ វធិត្វា វធោ វជ្ឈេត្វា វជ្ឈំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្ទទៅ" ភូ. ។ រូបវធនេះគឺផ្លាស់ ហន ជា វធ-ស. ។ អា. បាណំ វធតិ "សម្លាប់សត្វ" ។ បាណវធោ "សម្លាប់សត្វ" ។ វធូ ឥ. មានន័យ២យ៉ាង៖ ១/ ស្រីក្រមុំ, នាងកញ្ញាទាក់ទាញសត្វទុកក្នុងខ្លួនដោយបញ្ចកាមគុណ វិ. បញ្ចហិ កាមគុណេហិ អត្តនិ សត្តេ ពន្ធតីតិ វធូ (ពន្ធ>វធ+ឧ) ឬ មានដំណើរ អាស្រ័យក្រចកល្អជាធម្មតា ដោយអំណាចកិលេស; វិ. កិលេសវសេន សុនខម្យិ ឧបាទាយ គមនសីលាតិ វធូ (ហន>វធ+ឩ សូចិ) ។ ២/ កូនប្រសាស្រី, ស្រីមានគូរស្រករ, ស្រីមានប្ដី វិ. វធូតិ សុណិសា សា បន អយន្នោ បុត្តស្ស ភរិយាតិ សស្សុសសុរេហិ អធិគន្ដព្វា ជានិតព្វាតិ វធូតិ វុច្ចតិ "កូនប្រសាឈ្មោះថា វធូ កូនប្រសានោះដែលងៅថា វធូ ព្រោះមា្ដយក្មេកឳពុកក្មេកគប្បីដឹងច្បាស់លាស់ ថានាងនេះជាប្រពន្ធនៃកូនប្រុសរបស់យើង" (សូចិ) ។ សព្ទជាវេវចនៈគឺ សុណ្ហា សុណិសា វធូ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ឃាតេតិ អាឃាតោ ឧបឃាតោ ឃាតកោ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ បដិឃោ បុំ. "សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់, ការតូចចិត្ត, សេចក្ដីក្រោធ, កំហឹង, សេចក្ដីខ្ទាំងខ្ទប់ចិត្ត" (បដិ+ហន៑>ឃ+អ) ។ សង្ឃោ បុំ. "ព្រះសង្ឃ, ពួកភិក្ខុ, ពួក, ក្រុម, ប្រជុំ" ទៅព្រមគ្នា, សម្លាប់កិលេស; វិ. សមគ្គំ កម្មំ សមុបគច្ឆតីតិ សង្ឃោ ។ សុដ្ឋុ វា កិលេសេ ហន្តិ តេន តេន មគ្គាលិនា មារេតីតិ សង្ឃោ (សំ+ហន៑>ឃ+អ) ។ វ្យគ្ឃោ ឬ ព្យគ្ឃោ បុំ. "ខ្លា, ខ្លាធំ" សម្លាប់សត្វផ្សេងៗ វិ. វិវិធេ សត្តេ អាហនតីតិ វ្យគ្ឃោ ព្យគ្ឃោ (វិ+អា+ហន៑>ឃ+ណ)-ស. ។ សកុណគ្បី បុំ. "ខ្លែង, ប្រមង់, ស្ទាំង" =សេនោ វិ. ទុព្វលេ សកុណេ ហន្តីតិ សកុណគ្បី (សកុណ+ហន៑>ឃ+ណី) ។ សង្ឃាតោ បុំ. "ការសម្លាប់, ប្រហារ, បៀតបៀន, រួបរួម, ជាប់ត" ។ ហនុ ឥ. "ចង្កា, ថ្គាម" (ហន៑+ឧ) ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាយំ ហញ្ញតិ បដិហញ្ញតិ "បៀតបៀន, ខ្ទាំងខ្ទប់, ប៉ះទង្គិច, សម្លាប់, ប្រហារ" ទិ. ។ នេះជាកត្តុ. អា. សទ្ទោ សោតម្ហិ ហញ្ញតិ "សំឡេងប៉ះត្រចៀក"-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ហន្តិ ហនតិ បដិហន្តិ បដិហនតិ ឧបហនតិ (ឯក.), ហនន្តិ បដិហនន្តិ ឧបហនន្តិ (ពហុ) កម្ម. ហញ្ញតិ បដិហញ្ញតិ ហតោ បដិហតោ ហន្តា ហនិត្វា ហន្តុំ ហនិតុំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, ដំ, គោះ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ អា. រាជានោ ចោរំ គហេត្វា ហនេយ្យំ វាពន្ធេយ្យំ វា "ព្រះរាជាទ. ចាប់ចោរបានហើយទ្រង់គប្បីសម្លាប់ ក៏មានគប្បីចង (ដាក់គុក) ក៏មាន ។ ហន្តិ ហត្ថេហិ បាទេហិ "ប្រហារដោយដៃទ. ដោយជើងទ. គឺថាដាល់ផងទាត់ធាក់ផង" ។ សីតំ ឧណ្ណំ បដិហន្តិ "រមែងកំចាត់បង់នូវត្រជាក់ក្ដៅ" ។ តតោ វាតាតបេ ឃោរេ សញ្ជាតេ បដិហញ្ញតិ "បន្ទាប់ពីនោះទៅ ខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលកើតឡើងហើយ (ព្រះវិហារ) រមែងកំចាត់បង់បាន" ។ វាតាតបេ ជាសត្តមីវិភត្តិចុះក្នុងអត្ថន័យ បឋមាវិភត្តិ ដូចប្រយោគថា "វនប្បគុម្ពេ"-ស. ។ "វាតាតបេ" ក្នុងវិហារទានគាថាលោកកែថា វាតាតបោ ឃោរោ សញ្ជាតោ ។ ឯប្រយោគ វនប្បគុម្ពេ យថា ផុស្សិតគ្គេ គិម្ហានមាសេ បឋមស្មឹ គិម្ហេ អដ្ឋកថាខុទ្ទកបាឋទ. ២១០ (អក្សរសៀម) លោកកែទៅជា បឋមាវិភត្តិដែរ ។ ឧបាហន ត្រៃលិង្គ "គ្រឿងនាំទៅ (ហន៑ =គតិយំ); វិ. តំ តំ ឋានំ ឧបហនន្តិ ឧបគច្ឆន្តីតិ, តតោ ច អាហនន្តិ អាគច្ឆន្តិ ឯតេនាតិ ឧបាហនំ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ វធតិ វធេតិ វធកោ វធិត្វា វធោ វជ្ឈេត្វា វជ្ឈំ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្ទទៅ" ភូ. ។ រូបវធនេះគឺផ្លាស់ ហន ជា វធ-ស. ។ អា. បាណំ វធតិ "សម្លាប់សត្វ" ។ បាណវធោ "សម្លាប់សត្វ" ។ វធូ ឥ. មានន័យ២យ៉ាង៖ ១/ ស្រីក្រមុំ, នាងកញ្ញាទាក់ទាញសត្វទុកក្នុងខ្លួនដោយបញ្ចកាមគុណ វិ. បញ្ចហិ កាមគុណេហិ អត្តនិ សត្តេ ពន្ធតីតិ វធូ (ពន្ធ>វធ+ឧ) ឬ មានដំណើរ អាស្រ័យក្រចកល្អជាធម្មតា ដោយអំណាចកិលេស; វិ. កិលេសវសេន សុនខម្យិ ឧបាទាយ គមនសីលាតិ វធូ (ហន>វធ+ឩ សូចិ) ។ ២/ កូនប្រសាស្រី, ស្រីមានគូរស្រករ, ស្រីមានប្ដី វិ. វធូតិ សុណិសា សា បន អយន្នោ បុត្តស្ស ភរិយាតិ សស្សុសសុរេហិ អធិគន្ដព្វា ជានិតព្វាតិ វធូតិ វុច្ចតិ "កូនប្រសាឈ្មោះថា វធូ កូនប្រសានោះដែលងៅថា វធូ ព្រោះមា្ដយក្មេកឳពុកក្មេកគប្បីដឹងច្បាស់លាស់ ថានាងនេះជាប្រពន្ធនៃកូនប្រុសរបស់យើង" (សូចិ) ។ សព្ទជាវេវចនៈគឺ សុណ្ហា សុណិសា វធូ-ស. ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ហឹសាគតីសុ ឃាតេតិ អាឃាតោ ឧបឃាតោ ឃាតកោ "បៀតបៀន, ប្រហារ, សម្លាប់, វាយ, កំចាត់បង់, ទៅ, ដល់, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ បដិឃោ បុំ. "សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់, ការតូចចិត្ត, សេចក្ដីក្រោធ, កំហឹង, សេចក្ដីខ្ទាំងខ្ទប់ចិត្ត" (បដិ+ហន៑>ឃ+អ) ។ សង្ឃោ បុំ. "ព្រះសង្ឃ, ពួកភិក្ខុ, ពួក, ក្រុម, ប្រជុំ" ទៅព្រមគ្នា, សម្លាប់កិលេស; វិ. សមគ្គំ កម្មំ សមុបគច្ឆតីតិ សង្ឃោ ។ សុដ្ឋុ វា កិលេសេ ហន្តិ តេន តេន មគ្គាលិនា មារេតីតិ សង្ឃោ (សំ+ហន៑>ឃ+អ) ។ វ្យគ្ឃោ ឬ ព្យគ្ឃោ បុំ. "ខ្លា, ខ្លាធំ" សម្លាប់សត្វផ្សេងៗ វិ. វិវិធេ សត្តេ អាហនតីតិ វ្យគ្ឃោ ព្យគ្ឃោ (វិ+អា+ហន៑>ឃ+ណ)-ស. ។ សកុណគ្បី បុំ. "ខ្លែង, ប្រមង់, ស្ទាំង" =សេនោ វិ. ទុព្វលេ សកុណេ ហន្តីតិ សកុណគ្បី (សកុណ+ហន៑>ឃ+ណី) ។ សង្ឃាតោ បុំ. "ការសម្លាប់, ប្រហារ, បៀតបៀន, រួបរួម, ជាប់ត" ។ ហនុ ឥ. "ចង្កា, ថ្គាម" (ហន៑+ឧ) ។