អត្ថ
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ឈ្មោះភ្នំមួយក្នុងទិសខាងលិចគេហៅអត្ថគិរី (ដូច អបរសេល) ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
ឥហត្ថវាចកនិបាត ប្រាប់សេចក្ដីគឺ ក្នុងនេះប្រែថា ក្នុងទីនេះជាដើម, ឥហ, ឥធ, អត្រ, ឯត្ថ ក៏ជាឥហត្ថវាចកដែរ ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
អាការៈជាគ្រឿងប្រព្រឹត្តទៅ, ទ្រព្យ (ដូច ធន), របស់ (ដូច វត្ថុ), សម្បត្តិ (ដូច វិភវ), សេចក្តីចំរើន (ដូច វុទ្ធិ), ផល (ដូច បយោជន), អត្ថន័យសព្ទសេចក្ដី (ដូច សទ្ទាភិធេយ្យ), ហេតុ (ដូច ការណ), សេចក្ដីវិនាស (ដូច នាស), ប្រយោជន៍ (ដូច ហិត) ។ វិ. អរន្តិ បវត្តន្តិ ឯតេនាតិ>អត្ថោ ។ (អត្ថ<អស>អត+ថ) សភាវៈកើតតាមសមគួរដល់ស័ព្ទ (សេចក្តី, សេចក្តីអធិប្បាយ); វិ. សទ្ទានុរូបំ អសតិ ភវតីតិ>អត្ថោ ។ -កាម គុ. ដែលប្រាថ្នានូវប្រយោជន៍ ។ កុសល គុ. ដែលឈ្លាសក្នុងសេចក្តី ។ -ទស្សីបុំ. អ្នកឃើញនូវប្រយោជន៍ (នាមរបស់ព្រះពុទ្ធមួយអង្គហៅថាអត្ថទស្សី) ។ -ធម្មានុសាសក បុំ. (ធម្ម+អនុ+សាស+ណ្វុ) អ្នកប្រៀនប្រដៅនូវអត្ថនិងធម៌ ។ -និស្សិត គុ. (និ+សិ+ត) ដែលអាស្រ័យនូវប្រយោជន៍ ។ -បទ នបុំ. បទជាគ្រឿងសម្ដែងនូវសេចក្តី, បទនូវសេចក្តី ។ -បុរេក្ខារតា ឥ. ភាវៈនៃ...ជាអ្នកធ្វើនូវប្រយោជន៍ក្នុងខាងមុខ (បុរេក្ខរ<បុរេ+ករ, ករ>ខារ+ណ) ។ -ភញ្ជនក គុ. (ភញ្ញ+យុ+ក-ស) ដែលបំបាក់នូវប្រយោជន៍ ។ -ធម្មបនិស្សិត គុ. (<អត្ថធម្ម+ឧប+និ+សិ+ត) ចូលទៅអាស្រ័យហើយនូវអត្ថនិងធម៌, គឺអត្ថនិងធម៌ចូលទៅអាស្រ័យហើយ ។ -វស បុំ. អំណាចនៃប្រយោជន៍,-នៃសេចក្តី ។ វិញ្ញាបនី ឥ. វាចាជាហេតុញ៉ាំងបុគ្គលឱ្យដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ។ សាធក បុំ. អ្នកញ៉ាំងប្រយោជន៍ឱ្យសម្រេច, អ្នកសម្រេចនូវប្រយោជន៍ (<សាធ+ណ្វុ); វិ. អត្ថំសាធេតីតិ>អត្ថសាធកោ ។
បទានុក្រមធម្មបទ
អាការៈជាគ្រឿងប្រព្រឹត្តទៅ (ទ្រប្យ, សម្បត្តិ, សេចក្តីចំរើន, ប្រយោជន៍); វិ. អរន្តិ បវត្តន្តិ ឯតេនាតិ>អត្ថោ ។ (អត្ថ <អស>អត+ថ) សភាវៈកើតតាមសមគួរដល់ស័ព្ទ (សេចក្តី, សេចក្តីអធិប្បាយ) ; វិ. សទ្ទានុរូបំ អសតិ ភវតីតិ>អត្ថោ ។
ចូឡធាតុបច្ចយជោតិកា
អរន្តិ គច្ឆន្តិ អនេនាតិ អត្ថោ ធនំ, អរ គមនេ, ថក៑. អរីយតីតិ អត្ថោ, អរ គមនេ, ថោ, រលោបោ, ទ្វិត្តំ. អរិយតិ ញាណាភិមុខំ ភូយតីតិ អត្ថោ, អរ ភវនេ, តោ. អត្ថិយតេ ឥច្ឆិយតេតិ អត្ថោ, អត្ថ ឥច្ឆាយំ, អ. អត្ថំ អនុបលទ្ធិំ អទស្សនំ គហនក្ខត្តានំ ករោតីតិ អត្ថោ អបរសេលោ, អត្ថ នាមធាតុ, ណោ. អសតិ ភវតិ អនេនាតិ អត្ថោ, អស ភុវិ, តោ. ញាណេន យាថាវតោ អរិយតិ ញាយតីតិ អត្ថោ, សភាវោ, អរ ញាណេ, ថោ, ក្វចិ ធាត្វាទិនា ធាត្វន្តលោបោ, ទ្វិត្តំ. អរតិ ញាណាភិមុខំ បវត្តតីតិ អត្ថោ, អរ គតិយំ, ថោ, រស្ស តោ. ការណេន អរិយតិ បវត្តិយតីតិ អត្ថោ, អរ បវត្តនេ, តោ. អរតិ គច្ឆតិ អរិយតេ វា គមិយតេតិ អត្ថំ និព្វានំ, អរ គតិយំ, តោ. អរន្តិ បវត្តន្តិ អនេនាតិ អត្ថោ, អរ គមនេ, ថោ. អរតិ នស្សតីតិ អត្ថោ, អរ នស្សនេ, ថក៑. សទ្ទានុរូបំ អសតិ ភវតីតិ អត្ថោ, អស ភុវិ, សូវុអសតោ ថោ ឩឧលសានមតោតិ សទ្ទនីតិសុត្តេន ថោ អសស្ស អតាទេសោ ច. អត្ថសទ្ទោ និព្វានវចនោ នបុំសកលិង្គោ, អភិធេយ្យធន- ការណបយោជននិវត្យាភិសន្ធានាទិវចនោ បន បុល្លិង្គោ, តថា ហិ កថាវត្ថុម្ហិ អត្ថត្ថម្ហីតិ ឥមិស្សា បាឡិយា អត្ថសំវណ្ណនាយំ អត្ថំ វុច្ចតិ និព្វានន្តិ នបុំសកលិង្គនិទ្ទេសេន អត្ថសទ្ទោ វុត្តោ, ឥតិ អត្ថសទ្ទោ ទ្វិលិង្គោ.