ឥ
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
អជ្ឈាយនេ ឧច្ចារណេ សិក្ខនេ ច អយតិ អធីយតិ អជ្ឈាយតិ អធីតេ "រៀន, ពោល, សិក្សា" ភូ. ។ -អជ្ឈេនំ នបុំ. ការរៀនសូត្រ (អធិ+ឥ+យុ) ។ -អជ្ឈាយកោ បុំ. អ្នករៀនសូត្រ (អធិ+ឥ+ណ្វុ) ។
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
គតិយំ ឥតិ ឥច្ច ឥត្វា ឥត្វាន "ទៅ, ដល់, លុះ, ដឹង, ប្រព្រឹត្តទៅ" ភូ. ។ ការចំណាំៈ ធាតុណាមានគតិជាអត្ថ គឺធាតុណាដែលសរសេរថា គតិយំ ធាតុនោះឯង សូមជ្រាបថា មានពុទ្ធិបវត្តិ-បាបុណន ជាអត្ថ គឺថាអាចប្រែថា "ទៅ, ដល់, ដឹង, ត្រាស់ដឹង, ប្រព្រឹត្តទៅ, ដល់, លុះ, សម្រេច... ផងដែរ"-ស. ។ ឥតិ ក្នុងទីនេះប្រើជាកិ. មិនមែនជានិបាតទេ ។ ប៉ុន្តែ ឥតិសព្ទ ដែលប្រើជាកិរិយានោះ មានតិចតួចណាស់ ឃើញមានក្នុងអង្គុត្តរនិកាយកន្លែងមួយថា ឥតាយំ កោធរូបេន "បុគ្គលនេះមាន សេចក្ដីក្រោធជារូបទៅ"-ស. ។ -ឦតិ ឥ. "ចង្រៃឧបទ្រព" វិ. អនត្ថាយ ឯតីតិ ឦតិ-ស. ។ ឥធាតុ កាលបើប្រកបដោយឧបសគ្គ មានអត្ថន័យផ្សេងៗគ្នាដូចតទៅនេះ៖ ១/ ឯតិ "មក, កើត" (អា+ឥ+តិ) ។ ២/ ឧទេតិ "រះឡើង, ផុសឡើង" ឧទិតោ, ឧទិ, ការិត. ឧទាយតិ ។ ៣/ ឧបេតិ "ប្រកប, ចូលដល់" ឧបេតោ ឧបេត្វា ឧបេច្ច ។ ល ។ ៤/ សមុបេតិ "ប្រកបព្រម" សមុបេត្វា សមុបេច្ច ។ ៥/ វេតិ "អស់ទៅ, សូន្យទៅ" (វិ+ឥ+តិ) ។ ៦/ អបេតិ "ទៅប្រាស, ប្រាស" អបេតោ អបេច្ច (អប+ឥ+តិ) ។ ៧/ អវេតិ "ចុះទៅ, ចុះទាប" (អវ+ឥ+តិ) ។ ៨/ អន្វេតិ អន្វិតោ អន្វេតុំ "ទៅតាម, ជាប់តាម, អន្ទោលទៅ" (អនុ+ឥ+តិ) ។ ៩/ សមេតិ សមេតោ សមេត្វា សមេតុំ សមយោ "ទៅព្រម, ទៅស្មើ, ស្មើ" (សំ+ឥ+តិ) ។ ១០/ អភិសមេតិ "ដល់ព្រមចំពោះ, "ត្រាស់ដឹង, ដឹង" អភិសមេច្ច អភិសមយោ ។ ១១/ បដិឯតិ បច្ចេតិ បដិយមានោ បច្ចេតព្វោ បដិច្ច បច្ចយោ "ដល់, ចំពោះ, កើត, ស្វែងរក, អាស្រ័យ..." ។ ១២/ អធិប្បេតិ អធិប្បេតោ អធិប្បាយោ "បឹង, ប្រាថ្នាយក, សំដៅយក" (អធិ+ឥ+តិ) ។ បេច្ច "ទៅហើយ, ស្លាប់ទៅហើយ" (ប+ឥ+ត្វា) ឥធាតុ បំបែកជាបទមាលាបាន ៣ យ៉ាងគឺ ឥតិ ឯតិ ឧទេតិ បំបែក ឥធាតុ តាមបែប ឥតិ ។ បែប ឥតិ -វត្ត. ឥតិ ឥន្តិ, ឥសិ ឥថ, ឥមិ ឥម ។ -បញ្ច. ឥតុ ឥន្តុ, ឥហិ ឥថ, ឥមិ ឥម ។ -សត្ត. បរោ. ហិយ្យ. មិនច្រើនទេ ។ -ភវិ. ឥស្សតិ ឥស្សន្តិ, ឥស្សសិ ឥស្សថ, ឥស្សាមិ ឥស្សាម ។ -កាលា. ឥស្សា ឥស្សំសុ, ឥស្សេ ឥស្សថ, ឥស្សំ ឥស្សាម្ហា ។ បែប ឯតិ -វត្ត. ឯតិ ឯន្តិ, ឯសិ ឯថ, ឯមិ ឯម ។ -បញ្ច. ឯតុ ឯន្តុ, ឯហិ ឯថ, ឯមិ ឯម ។ -សត្ថ. ឯយ្យ ឯយ្យុំ, ឯយ្យាសិ ឯយ្យាថ, ឯយ្យាមិ ឯយ្យាម ។ អា. វិស្សាសំ ឯយ្យ បណ្ឌិតោ "បណ្ឌិតគប្បី ដល់នូវសេស្និទ្ធស្នាល" ។ តទា ឯយ្យាសិ ខត្តិយ "បពិត្រក្សត្រព្រះអង្គ គប្បីស្ដេចមកក្នុងកាលនោះ-ស. ។ -បរោ. ហិយ្យ. អជ្ជ. មិនដែលឃើញកន្លែងប្រើទេ ។ -ភវិ. ឯស្សតិ ឯស្សន្តិ, ឯស្សសិ ឯស្សថ, ឯស្សាមិ ឯស្សាម ។ ល ។ ម្យ៉ាងទៀត ឯហិតិ ឯហិន្តិ, ឯហិសិ ឯហិថ, ឯហិមិ ឯហិម ។ ល ។ អា. តទា ឯហិន្តិ មេវសំ "គេទ.និងមកកាន់អំណាចនៃខ្ញុំក្នុងកាលនោះ"-ស. ។ -កាលា. ឯស្សា ឯស្សំសុ, ឯស្សេ ឯស្សថ, ឯស្សំ ឯស្សាម្ហា ។ ល ។ បែប ឧទេតិ -វត្ត. ឧទេតិ ឧទេន្តិ ។ ល ។ -បញ្ច. ឧទេតុឧទេន្តុ ។ ល ។