ឯក
សទ្ទានុក្រមបាលីខ្មែរ
សភាវៈឋិតនៅក្នុងឯកភាពព្រោះប្រាសចាកវត្ថុដ៏ស្មើគ្នា (មួយ); វិ. សទិសរហិតតាយ ឯកភាវេ តិដ្ឋតីតិ>ឯកោ ។ គុ. ប្រសើរ (ដូច សេដ្ឋ), យ៉ាងឯក, ម្នាក់ឯង (ដូច អសហាយ), ពួកខ្លះ ។ -ឧបាសកវត្ថុ នបុំ. រឿងនៃឧបាសកម្នាក់ ។ -ឧម្មង្គ បុំ. ឧម្មង្គមួយ, ជាមួយគ្នា ។ -កហាបណ បុំ. កហាបណៈមួយ, មួយកហាបណៈ ។ -កូដាគារ នបុំ. ផ្ទះប្រកបដោយកំពូលមួយ, ផ្ទះគឺបុគ្គលសង្រ្គោះដោយកំពូលមួយ (ភ្នំយោង) ។ -កូដាគារ<កូដ+អគារ = ផ្ទះប្រកបដោយកំពូល; វិ. កូដេន យុត្តំ អគារំ>កូដាគារំ; ផ្ទះគឺបុគ្គលសង្រ្គោះដោយកំពូល; វិ. កូដេន សង្គហិតំ អគារំ>កូដាគារំ ។ -កោដ្ឋាស បុំ. ចំណែកមួយ ។ កោលាហល នបុំ. កោលាហលតែមួយ, សេចក្តីជ្រួលជ្រើមតែមួយ ។ -ក្ខី គុ. អ្នកមានភ្នែកតែមួយ ឬ ម្ខាង ។ គន្ធកុដិ ឥ. គន្ធកុដិមួយ ឬ ជាមួយគ្នា ។ -គាថាវសាន នបុំ. កាលជាទីបំផុតនៃគាថាមួយ, កាលជាទីចប់នៃគាថាមួយ ។ -គ្គ គុ. មានអារម្មណ៍តែមួយ; វិ. ឯកំ អគ្គំ អារម្មណំ ឯតស្សាតិ>ឯកគ្គំ ។ -គ្គចិត្ត គុ. អ្នកមានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ ។ -គ្គតា ឥ. ភាវៈនៃចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ; វិ. ឯកគ្គស្ស ភាវោ>ឯកគ្គតា ។ -ឃនសុវណ្ណិដ្ឋកា ឥ. ឥដ្ឋជាវិការៈនៃមាសដ៏តាន់មួយ ។ -ឃន បុំ. តាន់តែមួយ, ដុំមួយ ។ -ង្គណ នបុំ. លានតែមួយ; គុ. មានលានតែមួយ ។ -ចក្កវាឡគព្ភ បុំ. ផ្ទៃនៃចក្រវាឡមួយ ។ -អង្គុលិមត្ត គុ. មានអង្គុលី (ធ្នាប់, ម្រាម) មួយជាប្រមាណ ។ -ចរ គុ. ត្រេចទៅតែឯង, ត្រេចទៅតែម្នាក់ឯង, ត្រេចទៅនៃបុគ្គលម្នាក់ឯង, ធម្មជាតដួងមួយត្រេចទៅ ។ -ចរិយា ឥ. កិ.ត្រេចទៅនៃបុគ្គលម្នាក់ឯង, កិ.ប្រព្រឹត្តនៃបុគ្គលម្នាក់ឯង ។ -ចារិកភាវ បុំ. ភាវៈនៃបុគ្គលអ្នកត្រេចទៅម្នាក់ឯង, ភាវៈនៃបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តម្នាក់ឯង; វិ. ចរតីតិ>ចារី, ចរិតុំ សីលមស្សាតិ វា>ចារី, ចារី ឯវ>ចារិកោ, ឯកោ ចារិកោ>ឯកចារិកោ, ឯកចារិកស្ស ភាវោ>ឯក-ចារិកភាវោ ។ -ចារិកវត្ត នបុំ. វត្តនៃបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តម្នាក់ឯង, វត្តនៃបុគ្គលអ្នកត្រេចទៅម្នាក់ឯង ។ -ចារី បុំ. អ្នកមានកិ.ត្រេចទៅម្នាក់ឯងជាប្រក្រតី ។ -ចិតក បុំ. ជើងថ្ករមួយ, ជើងថ្ករជាមួយគ្នា ។ -ចិត្តក្ខណ បុំ. ខណៈ នៃចិត្តមួយ ។ -ចិត្តតា ឥ. ភាវៈនៃ...ជាអ្នកមានចិត្តតែមួយ, ជាមួយគ្នា ។ -ចីវរ គុ.មានចីវរតែមួយ ។ -ច្ឆន្ទ គុ. មានឆន្ទៈតែមួយ, មានសេចក្តីពេញចិត្តជាមួយគ្នា, មានឆន្ទៈរួមគ្នា ។ -ច្ឆរមត្ត គុ. មានម្រាមដៃមួយជាប្រមាណ, ប៉ុនម្រាមដៃមួយ, ត្រឹមតែមួយចឹប ។ -ជ្ឈាសយត្ត នបុំ. ភាវៈនៃ... ជាអ្នកមានអធ្យាស្រ័យតែមួយ, រួមគ្នា ។ -ដ្ឋ គុ. អ្នកតាំងនៅក្នុងទីជាមួយគ្នា, អ្នកឋិតនៅក្នុងទីដ៏ស្មើ ។ -ដ្ឋានគមន នបុំ. កិ.ទៅកាន់ទីមួយ ។ -ដ្ឋាន នបុំ. ទីមួយ, កន្លែងមួយ ។ -តាលប្បមាណ គុ. មានដើមត្នោតមួយជាប្រមាណ ។ -ត្តឹស ប.សំ. ៣១នាក់ ។ -ទិវសមត្ត គុ. កាលត្រឹមតែថ្ងៃមួយ ឬ ត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ។ -ទេវតា ឥ. ទេវតាមួយអង្គ ឬ មួយរូប ។ -ទេស បុំ. ឯកទេស, ចំណែកមួយ, ចំណែកគឺបុគ្គលគប្បីសម្តែងមួយ ។ -ទោណិកនាវប្បមាណ គុ. មានទូកកំរោលមួយជាប្រមាណ, ប៉ុនទូកកំរោលមួយ ។ -ទ្វេរជ្ជុក នបុំ. ខ្សែមួយនិងខ្សែពីរ ។ -ធម្ម បុំ. ធម៌មួយ, ធម៌ដ៏ឯក, ធម៌ដ៏ប្រសើរ ។ -ធូម គុ. មានផ្សែងហុយឡើងតែមួយ ។ -ធេនុ ឥ. មេគោមួយ ។ -នវុតិកប្ប បុំ. កប្ប៩១ ។ នាឡិទ្វិនាឡិមត្ត គុ. មាននាឡិមួយនិងនាឡិពីរជាប្រមាណ ។ -និន្នាទ គុ. មានកិ.បន្លឺចេញក្នុងទីជាមួយគ្នា, មានសំឡេងជាគ្រឿងបន្លឺចេញតែមួយ (និន្នាទ<និ+នទ+ណ) ។ -ប្បជោតភូតត្ត នបុំ. ភាវៈនៃ...ជា...មានពន្លឺតែមួយកើតហើយ ។ -ប្បជោត គុ. មានពន្លឺតែមួយ, មានសេចក្តីរុងរឿងទួទៅតែមួយ ។ -ប្បដិវេធនត្ថ បុំ. សេចក្តីគឺកិ.ចាក់ធ្លុះចំពោះតែម្តង, សេចក្តីថាកិ.ត្រាស់ដឹងតែម្តង ។ -បត្ត គុ. បាត្រមួយ ។ -បទវារ បុំ. វារៈនៃជំហានមួយ, វារៈនៃស្នាមជើងមួយ ។ -បទ នបុំ. បទមួយ, ជំហានមួយ, ស្នាមជើងមួយ ។ -បទិក គុ. ទីមានស្នាមជើងមួយ ។ -ប្បទេស បុំ. ប្រទេសមួយ ។ -បរិភោគ គុ. មានកិ.បរិភោគតែម្តង; បុំ. ការបរិភោគរួមគ្នា ។ -បល្លង្ក បុំ. បល្ល័ង្កមួយ, ភ្នែនមួយ, គ្រែមួយ ។ -បស្ស នបុំ. ខាងមួយ, ខាងម្ខាង ។ -បិណ្ឌបាត បុំ. បិណ្ឌបាតមួយ ។ -បិណ្ឌ បុំ. ដុំមួយ, ដុំបាយមួយដុំ ។ -បុត្តក បុំ. កូនតូចតែមួយ ។ -ប្បយោគ បុំ. ប្រយោគមួយ ។ -ប្បហារ បុំ. កិ.ប្រហារតែម្តង ។ -ពិន្ទុ នបុំ. ដំណក់មួយ, មួយដំណក់ ។ -ភត្ត គុ. មានភត្តតែម្តង, មានកិ.បរិភោគក្នុងវេលាតែម្តង ។ -ភត្តិក គុ. អ្នកមានភត្តតែម្តង; វិ. ឯកភត្តំ យស្ស អត្ថីតិ>ឯកភត្តិកោ; អ្នកបរិភោគនូវភត្តតែម្តង; វិ. ឯកភត្តំ ភុញ្ជតីតិ>ឯកភត្តិកោ ។ -ភាជន នបុំ. ភាជន៍មួយ ឬ ភាជនៈមួយ ។ -ភេសជ្ជ នបុំ. ភេសជ្ជៈ (ថ្នាំ) មួយមុខ ។ -មន្តំ និ. (ចុះក្នុងអត្ថនៃសត្តមី) ប្រែថា ក្នុងទីបំផុតមួយ, ក្នុងទីដ៏សមគួរ ។ -មាតុកុច្ឆិ ឥ. ផ្ទៃនៃមាតាមួយ ឬ ជាមួយគ្នា ។ -មាសទ្វិមាសច្ចយ បុំ. កាលជាទីប្រព្រឹត្តកន្លងទៅនៃខែមួយនិងខែពីរ ។ -មាសី បុំ. បុគ្គលអ្នកអង្គុយម្នាក់ឯង ។ -មិគ បុំ. ម្រឹគមួយ ។ -មុហុត្ត បុំ. យាមមួយ, មួយស្របក់, មួយរំពេច ។ យោជនដ្ឋាន នបុំ. ទីមានយោជន៍មួយជាប្រមាណ, ទីមួយយោជន៍ ។ -យោជនទ្វិយោជនមត្ត គុ. មានយោជន៍មួយនិងយោជន៍ពីរជាប្រមាណ ។ -រច្ឆវាសី បុំ. ជនអ្នកមានកិ.នៅក្នុងច្រកមួយ ឬ ជាមួយគ្នាជាប្រក្រតី ។ -រជ្ជ នបុំ. ភាវៈនៃបុគ្គលជាស្តេចឯក (ឯករាជ្យ) ។ -រត្តាតិក្កម បុំ. កាលជាទីឈានកន្លងនូវរាត្រីមួយ, កាលជាទីប្រព្រឹត្តកន្លងនូវរាត្រីមួយ, កិ.កន្លងនៃរាត្រីមួយ ។ -រត្តិន្តិវ បុំ. យប់និងថ្ងៃមួយ ។ -រត្តិវាស បុំ. កិ.នៅអស់រាត្រីមួយ; គុ. មានកិ.នៅអស់រាត្រីមួយ; វិ. ឯករត្តឹ វាសោ អស្សាតិ>ឯករត្តិវាសោ ។ -រត្តិ ឥ. រាត្រីមួយ, មួយរាត្រី, មួយយប់ ។ -រត្ត នបុំ. រាត្រីមួយ ។ -វគ្គទ្វិវគ្គមត្ត គុ. មានវគ្គមួយនិងវគ្គពីរជាប្រមាណ ។ វចន នបុំ. ពាក្យមួយម៉ាត់ ។ -វារ បុំ. វារៈមួយ, វារៈម្តង, មួយវារៈ, មួយលើក ។ -វិហារិត្ថេរ បុំ. ព្រះថេរៈឈ្មោះឯកវិហារី, ព្រះថេរៈអ្នកមានកិ.នៅម្នាក់ឯងជាប្រក្រតី ។ -វិហារី បុំ. អ្នកនៅម្នាក់ឯង, អ្នកមានកិ.នៅម្នាក់ឯងជាប្រក្រតី ។ -វិហារ បុំ. វិហារមួយ, វត្តមួយ, កុដិមួយ ។ -វីថិវាសី បុំ. អ្នកមានកិ.នៅជិតថ្នល់មួយជាប្រក្រតី, អ្នកនៅក្នុងថ្នល់ជាមួយគ្នា ។ -វីសតិអនេសនភេទ បុំ. ផ្សេងដោយអនេសនៈ២១, ផ្សេងដោយកិ.ស្វែងរកមិនគួរ២១; គុ. មានកិ.ស្វែងរកមិនគួរ២១ ជាប្រភេទ ។ -វីសតិម បូ.សំ. ទី ២១, គំរប់ ២១ ។ -វីសតិវិធ គុ. មានប្រការៈ២១, មាន ២១ យ៉ាង ។ -សតអគ្គមហេសី ឥ. អគ្គមហេសីមានរយដ៏លើសដោយអគ្គមហេសីមួយអង្គ ជាប្រមាណ, អគ្គមហេសីមានរយមួយជាប្រមាណ, អគ្គមហេសីមួយរយមួយ ។ -សដ្ឋី ប.សំ. ៦១ ។ -សតរាជ បុំ. ស្តេចមានរយដ៏លើសដោយស្តេចមួយអង្គជាប្រមាណ, ស្តេចមានរយមួយជាប្រមាណ, ស្តេចមួយរយមួយ ។ -សត ប.សំ. រយលើសដោយមួយ, មួយរយមួយ ។ សស្ស នបុំ. សន្ទូងមួយ, សន្ទូងតែម្តង ។ សង្ខារ បុំ. សង្ខារមួយ ។ សំវច្ឆរ បុំ. នបុំ. ឆ្នាំមួយ ។ -សាដក បុំ. សាដកមួយ ។ សាធុការ បុំ. សាធុការមួយ, កិ.ធ្វើនូវសាធុតែមួយ; សំឡេងជាគ្រឿងធ្វើនូវពាក្យថា សាធុ ក្នុងទីជាមួយគ្នា; វិ. ឯកតោ សាធូតិ វចនំ ករោតិ ឯតេនាតិ>ឯកសាធុការោ ។ សំឡេងជាគ្រឿងធ្វើនូវពាក្យសាសាធុតែមួយ; វិ. សាធូតិ វចនំ ករោតិ ឯតេនាតិ>សាធុការោ, ឯកោ សាធុការោ>ឯកសាធុការោ ។ -សីមា ឥ. សីមា មួយ, សីមាជាមួយគ្នា, ដែនមួយ ។ -សីល នបុំ. សីលមួយ ។ -សេនាសន នបុំ. សេនាសនៈមួយ, សេនាសនៈជាមួយគ្នា, ទីជាទីដេកនិងទីជាទីអង្គុយតែមួយ ។ -សេយ្យា ឥ. កិ.ដេកនៃបុគ្គលម្នាក់ឯង; វិ. សិយតេតិ>សយនំ, សយនំ>សេយ្យា, ឯកស្សសេយ្យា>ឯកសេយ្យា ។ អភិ. មួយ (ដូច សំខ្យា), ដទៃ (ដូច អញ្ញ), ស្មើគ្នា (ដូច តុល្យ), ខ្ពង់ខ្ពស់ (ដូច នាគ) ។
បទានុក្រមធម្មបទ
សភាវៈឋិតនៅក្នុងឯកភាពព្រោះប្រាសចាកវត្ថុដ៏ស្មើគ្នា (មួយ) ។ វិ. សទិសរហិតតាយ ឯកភាវេ តិដ្ឋតីតិ>ឯកោ ។ គុ. ប្រសើរ, យ៉ាងឯក, ពួកខ្លះ ។
ចូឡធាតុបច្ចយជោតិកា
អសហាយភាវេន ឯតិ បវត្តតីតិ ឯកោ, ឥ គតិយំ, ឥភីកាករារវកសកវាហិ កោតិ មោគ្គល្លានសុត្តេន កោ, ឥស្សេ. អសទិសភាវេន ឯតិ បវត្តតីតិ ឯកោ, ឥ គតិយំ, ណ្វុ. ឯកីភាវំ ឯតិ គច្ឆតីតិ ឯកោ, ឥ គតិយំ, ណ្វុ. សទិសរហិតតាយ វា ឯកីភាវេ ឯតិ តិដ្ឋតីតិ ឯកោ, ឥ ឋិតិយំ, ណ្វុ. អញ្ញភាវំ ឯតិ គច្ឆតីតិ ឯកោ, ឥ គតិម្ហិ, ណ្វុ. សេដ្ឋាសហាយសង្ខ្យាញ្ញតុល្យេសេ្វកោ តិលិង្គិកោ.